You are here:wystawy»wystawy 2013»Łukasz Surowiec. Barbórka w Zemście

Łukasz Surowiec. Barbórka w Zemście

  • okres trwania: 04.12.2013 - 19.01.2014
  • kurator: kurator: Stanisław Ruksza
  • dodatkowe: anarchistyczny klub / księgarnia ZEMSTA, Poznań
Łukasz Surowiec | Black Diamonds | 2012 Łukasz Surowiec | Black Diamonds | 2012

"biedacy z poddaszy naiwnie i spontanicznie formułują sądy trafniejsze i śmielsze niż wytworni panowie, wielcy mówcy, wahający się wciąż mędrcy"
Jean Varlet

Wystawa Łukasza Surowca Dziady ma charakter sklepu i składa się z przeznaczonych do sprzedaży obiektów należących do dwóch toczących się projektów artysty Szczęśliwego Nowego Roku i Czarne diamenty, a także z pokazu filmów dokumentujących obie prace.

Oba projekty ukazują metody, jakich używa artysta - wytwarzanie prototypów radykalnych społecznych działań, za pomocą którego pragnie bezpośrednio zaingerować w rzeczywistość "przetrwania" wyrzuconych -"zbytecznych" (Bauman) z kapitalistycznego systemu. Surowiec podejmuje się trudnej roli sytuacjonisty - akcjonizmu pierwszej potrzeby w "rzeczywistości najniższej rangi". Jednocześnie ingerencja i pomoc jaką proponuje idzie w poprzek wypracowanym konwencjom, sposobom wypracowanym przez np. służby socjalne, które automatycznie racjonalizują życie, ograniczając subiektywność, podmiotowość człowieka.

W metodzie tej nie brak zamierzonego przerysownia, szaleństwa i naiwności, tak potrzebnej, żeby jeszcze dzisiaj zajmować się sztuką, jeśli chcemy wciąż zyskać dzięki niej intensywność przeżywania życia.

***

Czteroczęściowy film dokumentalny Szczęśliwego Nowego Roku (2010-2013) powstał w nielegalnie zbudowanym domu w centrum Katowic. Bezdomni zbudowali prowizoryczny dom na miarę swoich możliwości. Nie skorzystali z pseudosocjalnej pomocy państwa. Nie zamieszkali w noclegowni. Wybrali życie na swoich zasadach: odnawiają "praktyki zbieracko-łowieckie", zbierają złom, handlują na targu.
Jak mówi artysta: "to opowieść o owej społeczności, z własnym systemem wartości, praw i obowiązków, która stara się przetrwać w kapitalistycznej dżungli. To opowieść o bezradności, sytuacji bez wyjścia, marzeniu o dachu nad głową lub skrawku ziemi skąd nikt ich nie wygoni. Nie rozumieją pojęcia "pustostanów". Nie rozumieją dlaczego nie mogą tam przebywać. Nie rozumieją śmierci tych, którzy zamarzli. To opowieść o ludziach, na których przyjęcie neoliberalny polityk nie jest wciąż gotowy".

Projekt Łukasza Surowca daleki jest od idealizowania i i fetyszyzacji biedy, Innego etc., typowego dla wielu projektów artystycznych, będących jedynie przykładem "miękkiej inżynierii", łagodzącej realny wydźwięk problemu. Filmy pokazują poczucie wstydu bezdomność, samotność, zagrożenia (np. śmierć przez zamarznięcie), ale i wyrazistą świadomość własnej pozycji społecznej - tego na ile wyceniony jest ich dzień życia (np. 12 - 15 zł - na podstawie kwitu ośrodka pomocy społecznej - np. Fundacji Brata Alberta), marzenia o własnym domu.

Niedawno Surowiec wraz z bezdomymi dokonali remontu nielegalnie postawionego domu i planują go przykryć dachem. Artysta produkuje dachówki - każda opatrzona numerem i sygnaturą, które można kupować po jednej albo po kilka (będzie je można nabyc również w Zemście). Nabywcy dostaną akty własności, będą współwłaścicielami dachu.

Jak mówi Surowiec: "Jeśli dach będzie miał, dajmy na to, dwustu właścicieli, którzy będą mogli potwierdzić swoje prawa odpowiednim dokumentem, trudniej go będzie rozebrać ". Groźba rozbiórki domu i kolejnej eksmisji ciąży nad bohaterami Szczęśliwego Nowego Roku nieustannie. "Mogliby nas stąd wyrzucić, gdybyśmy obniżali wartość tego terenu. Tylko że my, dokonując tutaj remontu, właściwie ją podwyższamy. Poza tym skoro dom jest remontowany w ramach artystycznej akcji, sam staje się dziełem sztuki. A z dziełami sztuki to jest tak, że nawet jeśli stoją na czyjejś własności, nie można ich bezkarnie niszczyć. To walka z systemem za pomocą systemu" - komentuje artysta.

W innym projekcie Surowca Czarnych diamentach (2012-2013), artysta zakupił tonę węgla, a trzech byłych górników przerobiło, jak dotąd, ponad 700 kilogramów na czarne diamenty. Niczym w tytule sztuki Pawła Demirskiego Diamenty to węgiel, który wziął się do roboty, wykluczeni zostali przywróceni na łono neoliberalnej logiki. Po utracie pracy zajmują się teraz sztuką. Wykonują rzeźby w węglu (niczym pamiątki dla turystów na Śląsku w PRL-u) o kształcie szlifowanych diamentów, które sprzedawane (50 zł za sztukę) służą rozwojowi ich nowego biznesu - manufaktury artystycznej.
Podczas wystawy można również kupić opakowane w ładne pudełka rzeźby - diamenty, z których dochód posłuży produkcji kolejnych. Prezentowany jest także film z procesu powstawania rzeźb - węglowej manufaktury.

Projekty Surowca z premedytacją reprodukują, powielają stereotypy związane z wykluczonymi. Zamiast proponować im iluzję zmiany nieosiągalnego statusu, artysta oferuje im prototypy bezpośredniej zmiany - narzędzia, obiekty, domy, plany dzielnic, programy własnego biznesu. Nie są to jednak tylko obiekty galeryjne (na wzór prac Krzysztofa Wodiczki). One nadają się do użycia i są używane.

***

Otwarciu wystawy w Zemście towarzyszy pokaz filmu Poczekalnia, powstałego podczas głośnej wystawy artysty Dziady w krakowskim Bunkrze Sztuki. To dokument z eksperymentu o przestrzeni performatywnej, dostępnej przez 24 godziny na dobę w piwnicy galerii, a będącej częścią wystawy artysty w Krakowie. Przestrzeń nazwana "poczekalnią" została oddana wszystkim, ze szczególnym wskazaniem dla: dziadów, odmieńców, performerów życia.
Przestrzeń była poczekalnią (do czekania np: na wiosnę, na ważne wydarzenie, na zmiany itd.) ale i potencjalnym miejscem, w którym może dojść do realizacji ukrytych pragnień, jak i wydarzeń potocznej rzeczywistości (spanie, jedzenie etc.).
Poczekalnia była prototypem anarchicznej przestrzeni, w której zawieszono zasady umowy społecznej. Spróbujmy sobie wyobrazić i zrealizować taką przestrzeń (rodzaj social fiction), do której dostęp będzie dobrowolny i w której możliwa będzie realizacja wszystkiego.


Łukasz Surowiec - artysta sztuk wizualnych, używa różnych mediów. Studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie i Poznaniu oraz Universität der Künste w Berlinie. Brał udział w 7 Berlin Biennale z projektem Berlin - Birkenau, który pokazywał również w Whitechapel w Londynie oraz w Hong Kong City Hall. Wystawiał m.in. w Konstmuseum w Kalmar, CSW Kronika w Bytomiu, Ars Agenda Nova w Krakowie i Instytucie Sztuki Wyspa w Gdańsku. Mieszka i pracuje w Bytomiu.

Stanisław Ruksza - kurator wystaw, historyk sztuki, autor tekstów o współczesności. Dyrektor programowy Centrum Sztuki Współczesnej Kronika w Bytomiu, gdzie realizuje projekty łączące sztukę wizualną z innymi dziedzinami kultury, naukami społeczno-politycznymi, alternatywną turystyką oraz praktycznym aktywizmem.

partner wydarzenia: CSW Kronika w Bytomiu

wystawy 2013

  • Barbora Klímová. Próba połączenia / An Attempt to Connect

    CSW Kronika zaprasza na wykład czeskiej artystki Barbory Klímovej, podczas którego podejmie ona próbę nawiązania relacji z twórcami i kulturą lat 70. i 80. w Czechosłowacji. Podczas spotkania artystka

    13.12.2013 o godz. 19.00
    wykład i spotkanie z artystką
    zajęcia dla dzieci: 07.12.2013 o godz. 11.00
  • Łukasz Surowiec. Barbórka w Zemście

    "biedacy z poddaszy naiwnie i spontanicznie formułują sądy trafniejsze i śmielsze niż wytworni panowie, wielcy mówcy, wahający się wciąż mędrcy"
    Jean Varlet

    04.12.2013 - 19.01.2014
    kurator: Stanisław Ruksza
    anarchistyczny klub / księgarnia ZEMSTA, Poznań
  • Workers of the Artworld Unite

    W wystawie udział biorą m.in. Azorro, Piotr Bujak, Karolina Breguła, Bogna Burska, Chłopi (Filip Chrobak & Łukasz Surowiec), Łukasz Dziedzic, Marta Frej, Rafał Jakubowicz, Szymon Kobylarz, Karolina Ku

    26.10. - 07.12.2013
    kurator: Stanisław Ruksza
  • Piotr Bujak. Volume 1: Fifteen Feet Of Pure White Snow

    Piotr Bujak definiuje siebie jako artystę-badacza zajmującego się uprawianiem nauki poprzez sztuki audiowizualne. Jego wystawa w Kronice składa się z serii wielokanałowych instalacji (wideo-haiku, wid

    26.10. - 07.12.2013
    kurator: Stanisław Ruksza
  • The City is Empty*

    artyści / artists: Damian Heinisch, Hanne Grieg Hermansen, Runhild Hundeide, Frido Evers, Lars Brekke & Henrik Pask, Jason Havneraas, Johanna Ellen, Magnus Vatvedt, Sebastian Helling, Marie-Louise Jac

    w ramach projektu A Place Where We Could Go
    05. - 19.10.2013
    kurator: Kristian Skylstad
  • Paweł Kulczyński. Lament

    Stara Fabryka Drutu, ul. Dubois 22, Gliwice
    W gliwickiej Fabryce Drutu powstaje instalacja dźwiękowa, będąca jednocześnie artystycznym komentarzem do zachodzących w centrum miasta przemian modernizacyj

    w ramach projektu A Place Where We Could Go
    21.09. - 05.10.2013
    kurator: Stanisław Ruksza
  • Nowe Życie. Wystawa dla najmłodszych

    udział biorą: Agnieszka Brzeżańska, Monika Drożyńska, Elżbieta Jabłońska, Jose Carlos Torres Sanchez, Dominik Jałowiński & Piotr Wysocki, Fundacja Napraw Sobie Miasto, czyli Aleksander Krajewski, Mart

    17.07. - 20.09.2013
    kuratorka: Agata Tecl
  • Matej Vakula. Agents Of Knowledge

    Wystawa Mateja Vakuli Agents of Knowledge składa się z dokumentacji dwóch projektów realizowanych przez artystę na Śląsku i Zagłębiu Dąbrowskim w ostatnich miesiącach w ramach rezydencji Projektu Metr

    w ramach programu Projekt Metropolis
    06. - 27.06.2013
    kurator: Stanisław Ruksza, współpraca: Radek Ćwieląg
  • Dominik Ritszel. Polowanie

    "[...] nie mogę zatrzymywać się nad okropnościami jakie wspólnie popełniliśmy. Niech wam wystarczy, gdy powiem, iż były one na miarę jego szczytowych osiągnięć i że to, co moglibyście o nich sądzić, b

    06. - 27.07.2013
    kuratorka: Agata Cukierska
  • Adam Laska. Transitory human

    Prace Adama Laski pokazywane na wystawie w Kronice są silnie naznaczone pytaniem: czym jest mit? Jak powstaje? Jak pomaga zrozumieć rzeczywistość? Artysta nie poprzestaje jednak na pytaniu i samemu wy

    06. - 27.07.2013
    kurator: Adrian Chorębała
  • Negotiators and Dreamers

    un progetto di Fondazione Imago Mundi, Cracovia
    in collaborazione con il centro d'arte contemporanea Kronika, Bytom

    27.06. - 19.07.2013
    kurator: Stanisław Ruksza
    Careof - Fabbrica del Vappore, Milano
  • Anna Baumgart. Franciszka Wróbla bunt jest niepewny

    Projekt Anny Baumgart jest współczesnym spojrzeniem na problem młodych bezrobotnych na Śląsku. Dokumentując spotkanie z pozbawionym zatrudnienia młodym człowiekiem, artystka nawiązuje do realizacji z

    w ramach programu Projekt Metropolis
    casting 16.06.2013 godz. 16.00
    kurator: Stanisław Ruksza
  • Matej Vakula. Knowledge for Silesia

    Knowledge for Silesia stanowi miejsce wymiany idei i pomysłów oraz działanie tworzone z mieszkańcami Śląska zapraszanymi do dzielenia się posiadaną wiedzą.

    w ramach programu Projekt Metropolis
    warsztaty - czerwiec 2013
    kurator: Stanisław Ruksza, współpraca: Radek Ćwieląg
  • Matej Vakula. Manual for Public Space

    Drugi projekt Mateja Vakuli realizowany na Śląsku stanowi platformę wymiany pomysłów na poprawę przestrzeni publicznej. Warsztaty służą określeniu problemu i opracowania instrukcji do jego rozwiązania

    w ramach programu Projekt Metropolis
    warsztaty - czerwiec 2013
    kurator: Stanisław Ruksza, współpraca: Radek Ćwieląg
  • Bogna Burska. Co jedzą rusałki?

    Praca Co jedzą rusałki? Bogny Burskiej polega na próbie wyhodowania żywych motyli w galerii, nawiązując do początków idei wystawiennictwa, muzeów przed podziałem na specjalizacje, pokazujących zjawisk

    w ramach programu Projekt Metropolis
    27.04. - 22.06.2013
    kurator: Stanisław Ruksza
  • Szymon Kobylarz. Sztuka dla sztuki

    Wystawa Sztuka dla sztuki Szymona Kobylarza składa się z kilkudziesięciu obrazów - akwarel z lat 2012-13. Artysta namalował hipotetyczne, wymyślone przez niego wystawy (utopijne, niemożliwe, prawdopod

    27.04. - 22.06.2013
    kurator: Stanisław Ruksza
  • Katarzyna Górna & Jakub Majmurek. Archeologia Utopii

    Wystawa Archeologia utopii Katarzyny Górnej i Jakuba Majmurka powstała w wyniku ubiegłorocznego programu Kroniki Prace społeczne. Projekt składa się z rzeźby oraz dwukanałowej projekcji przedstawiając

    w ramach programu Kroniki Prace społeczne
    27.04. - 22.06.2013
    kurator: Stanisław Ruksza
  • Bartek Materka. Gdzie masz czapkę?

    "Zdegradowaliśmy nasze oczy do roli instrumentów pomiarowych i rozpoznających - stąd nieurodzaj idei, które można wyrazić obrazowo i nieumiejętność wykrywania znaczeń w tym, co się widzi"
    Rudol Arnheim

    w ramach programu Projekt Metropolis
    09.02. - 23.03.2013
    kurator: Stanisław Ruksza
  • Łukasz Obałek. Touchscreen

    Łukasz Obałek pracuje wobec zastanego miejsca. W Kronice działa względem meeting roomu - przestrzeni bogatej w historię, jak i interwencje wielu artystów, a także spotkania będące zalążkami prac. Dzia

    09.02. - 16.03.2013
    kurator: Stanisław Ruksza
  • Z daleka widok jest piękny

    reżyseria: Wilhelm Sasnal i Anna Sasnal
    aktorzy: Marcin Czarnik, Agnieszka Podsiadlik, Piotr Nowak, Elżbieta Okupska, Jerzy Łapiński, Hanna Chojnacka

    pokaz filmu
    18.01.2013 godz. 19:00
    reż. Anna Sasnal i Wilhelm Sasnal